Rất gần, rất xa: Bài toán một điểm của U23 Việt Nam trước Uzbekistan

Bóng chưa lăn, nhưng tấm vé tứ kết đã nằm trong tầm tay U23 Việt Nam. Bốn điểm sau hai trận, đối thủ cuối cùng đã chắc suất đi tiếp, đội bóng của HLV Đinh Hồng Vinh chỉ cần một trận hòa trước U23 Uzbekistan là chắc chắn có mặt ở vòng đấu loại trực tiếp. Kết quả trận Kuwait gặp Philippines lúc đó không còn ý nghĩa với họ. Cơ hội hiện ra rõ ràng, gần đến mức có thể nghe thấy cả tiếng thở của vòng tứ kết. Nhưng bóng đá ít khi trao vé cho những đội bóng đang mải nhìn tấm vé. Nó trao cho đội bóng còn biết cách chơi khi lợi thế đã nằm trong tay. Khoảng cách từ bảng đấu đến tứ kết lúc này rất gần. Cũng rất xa. Về phía Uzbekistan, mọi thứ đã được sắp đặt. Họ có sáu điểm tuyệt đối, vừa đánh bại Kuwait 2-0, và chắc chắn đứng đầu bảng. Trận cuối với U23 Việt Nam không còn mang ý nghĩa sống còn. Họ có thể xoay tua, giữ sức, tránh thẻ phạt và tính toán cho tứ kết. Một đối thủ như vậy có thể sẽ không dâng cao ngay từ đầu, nhưng cũng có thể sẽ không cho phép U23 Việt Nam tự do triển khai. Họ sẽ chơi theo nhịp của họ, chậm rãi, chính xác và không vội vã. Chi tiết đáng lưu ý nhất nằm ở trận đấu vừa rồi của Uzbekistan. Họ phải chơi thiếu người trong suốt hiệp hai trước Kuwait, nhưng vẫn giữ được thế trận và bảo toàn chiến thắng. Điều đó chứng tỏ chiều sâu đội hình, sự tổ chức và khả năng kiểm soát thời điểm. Một đội bóng như vậy sẽ không sụp đổ nếu bị bất ngờ. Họ cũng sẽ không bối rối nếu U23 Việt Nam lùi sâu nhường bóng. Ngược lại, họ sẽ làm đúng việc họ giỏi: giữ bóng, kéo giãn đối phương và chờ khoảng trống. Vì thế, vấn đề lớn nhất với U23 Việt Nam không nằm ở việc họ đối đầu với ai. Vấn đề nằm ở việc họ sẽ bước vào trận đấu với tâm thế nào khi biết hòa là đủ. Nếu đội bóng của HLV Đinh Hồng Vinh chọn cách lùi thấp, nhường thế trận và dồn toàn lực vào phòng ngự, họ sẽ tự đặt mình vào kịch bản Uzbekistan mong muốn. Khi đó, chỉ cần một pha bóng bổng không theo người, một tình huống lộ ra sau lưng hàng hậu vệ, là lợi thế có thể tan biến. Cần phải nhấn mạnh rằng U23 Việt Nam không bắt buộc phải lao lên tấn công dồn dập. Họ không cần kiểm soát bóng vượt trội hay dâng cao toàn đội. Nhưng họ phải có một kế hoạch phản đòn, phải biết cách tạo ra ít nhất một vài tình huống nguy hiểm và khiến Uzbekistan phải tôn trọng mình. Nếu đối thủ biết rằng U23 Việt Nam chỉ biết phá bóng, họ sẽ dâng lên mà không chút lo lắng. Còn nếu họ thấy U23 Việt Nam sẵn sàng trừng phạt mỗi sai lầm, trận đấu sẽ hoàn toàn khác. Trong bóng đá trẻ, những bàn thắng thường đến từ khoảnh khắc cá nhân hoặc từ một tình huống bóng bổng. Nhưng trước một Uzbekistan chắc chắn sẽ thay đổi nhân sự, U23 Việt Nam cần một thứ khác: sự dũng cảm để bước vào khoảng trống. Có những bàn thắng không nằm trong chiến thuật, chúng nằm trong không khí. Nó đến từ một cú chạm bóng không ai ngờ, từ một đường chạy bứt tốc đúng thời điểm. U23 Việt Nam không thể có thứ không khí ấy nếu cả đội chỉ đứng trong vòng cấm. Thêm vào đó, quyền thay năm người ở giải đấu lần này sẽ biến hai mươi phút cuối trận thành một cuộc chiến tiêu hao. Uzbekistan dù xoay tua thế nào cũng có lợi thế về thể lực nếu họ được chơi theo cách họ muốn. U23 Việt Nam cần tiết kiệm sức, nhưng tiết kiệm không có nghĩa là đứng yên. Họ phải di chuyển có ý đồ, phải giữ cự ly đội hình hợp lý và phải có những pha lên bóng nhanh để kéo giãn đối thủ. Những phút cuối, khi hàng tiền vệ Uzbekistan bắt đầu mệt, đó sẽ là thời điểm những đường phản công sắc bén phát huy tác dụng. Người ta thường lo sợ trước một Uzbekistan mạnh hơn, nhưng ở trận đấu này, đối thủ nguy hiểm nhất của U23 Việt Nam lại chính là trạng thái an toàn giả tạo. Bản lý lịch không bao giờ kể được khoảnh khắc bóng đi qua người và thời gian dừng lại. U23 Việt Nam lúc này không cần nhìn vào bảng xếp hạng. Họ cần nhìn vào trái bóng, cần nghe tiếng bóng đập đất, và cần nhớ rằng trận hòa chỉ có giá trị khi nó được tạo ra bởi một đội bóng thực sự chơi bóng. Tiếng bóng đập đất là âm thanh cuối cùng của sự thật. Mọi toan tính, mọi lợi thế từ bảng đấu, mọi câu chuyện xoay tua của đối thủ đều sẽ được trả lời trên sân. U23 Việt Nam sẽ không thể nói dối chính mình nếu họ chọn một thế trận thụ động. Thứ bóng đá tử thủ có thể giúp họ có một điểm, nhưng nó sẽ lấy đi nhiều thứ quan trọng hơn: sự tự tin, nhịp điệu và bản sắc. Trước một Uzbekistan dự kiến sẽ xoay tua, khoảng trống trên sân chắc chắn sẽ xuất hiện. Vấn đề là U23 Việt Nam có đủ tỉnh táo để nhận ra và đủ dũng cảm để tận dụng. Mỗi pha chạy chỗ là một câu thơ bỏ lửng, chờ người khác hoàn thành. Nếu không ai chạy chỗ, không ai nhận bóng ở khoảng trống, thì ngay cả một bài phản công hoàn hảo cũng trở nên vô nghĩa. HLV Đinh Hồng Vinh cần một trận hòa, nhưng ông không được phép để các học trò cầu hòa. Ranh giới giữa hai khái niệm ấy mong manh hơn người ta tưởng. Cầu hòa là chờ đợi trận đấu kết thúc. Chơi cho một trận hòa là chủ động quyết định cách trận đấu diễn ra. U23 Việt Nam chỉ tiến xa khi họ hiểu được sự khác biệt này. Từ nhiều năm theo dõi các trận đấu trẻ, tôi nhận ra một điều: đội nào biết cách chơi trận cuối vòng bảng khi đã có lợi thế, đội đó sẽ tiến xa. Đội chiến thắng không nhất thiết là đội mạnh nhất, mà là đội tỉnh táo nhất. U23 Việt Nam đang có trong tay lợi thế về điểm số, nhưng lợi thế ấy sẽ trở nên vô nghĩa nếu họ đánh mất sự tỉnh táo. Ta không xem bóng đá bằng mắt, ta xem bằng nỗi nhớ. Khi tấm vé tứ kết đến, điều còn lại trong ký ức người hâm mộ không phải là một trận hòa nhạt nhòa. Đó là hình ảnh một đội bóng trẻ dám đứng dậy. Rất gần, hay rất xa, câu trả lời sẽ nằm ở cách U23 Việt Nam bước ra sân.